Gentoo Linux Yerelleştirme Rehberi
From Lapis Wiki
Gentoo Linux Yerelleştirme Rehberi
Konu başlıkları |
Saat Dilimi
Zamanın doğru bir şekilde saklanması için, /etc/localtime'ın doğru zaman bilgisini içermesi lazım. /usr/share/zoneinfo/ dizinine göz gezdirin ve kendi saat diliminizi veya yakınlardaki bir büyük şehri seçin. Lütfen /usr/share/zoneinfo/Etc/GMT* saat dilimlerinden uzak durun zira buradaki isimler beklenen dilime işaret etmez. Misal olarak, GMT-8 aslında GMT+8'dir.
Türkiye için aşağıdaki ayarlamayı yapabilirsiniz:
ln -sf /usr/share/zoneinfo/Europe/Istanbul /etc/localtime
date Sun Feb 16 08:26:44 CET 2003
| Not: Üç harfli zaman dilimi göstericsinin (burada CET) sizin bölgeniz için doğru olduğuna emin olun. |
| Not: Kullanıcı seviyeli bir ayar için kabuk rc dosyanızda (bash için .bash_profile) /usr/share/zoneinfo dan sonraki her şeyi TZ olarak değiştirebilirsiniz. Bu durumda TZ Europe/Istanbul'dir |
Hardware Clock
Bir çok Gentoo Linux kurulumunda, donanım (hardware) saatiniz UTC olarak ayarlanmıştır (veya GMT, Greenwich Mean time), bundan sonra asıl yerel zamanı belirlemek için sizin saat diliminiz hesaba katılır. Eğer, herhangi bir sebepten ötürü donanım saatinizi UTC olarak ayarlamak istemiyorsanız, /etc/conf.d/clock dosyanızı düzenlemeli ve CLOCK değişkenini UTC'den yerele değiştirmelisiniz.
(tavsiye edilen:) CLOCK="UTC" (veya:) CLOCK="local"
Eğer donanım saatini sistem saati ile senkronize etmek isterseniz, aşağıdaki komutu kullanabilirsiniz:
hwclock --systohc
Yerel Sistem
Yereller Nedir?
Bir yerel bir çok programın belli ülke ve dil ayarlarını belirlediği bilgiler topluluğudur. Yereller ve bunların bilgileri kütüphane sisteminin birer parçasıdır ve bir çok sistemde /usr/share/locale dizininde bulunabilir. Bir yerel ismi genellikle ab_CD şeklindedir. Burada ab sizin iki(veya üç) harfli dil kodunuz (ISO-639'da belirlendiği üzere) ve CD is iki harfli ülke kodunuzdur (ISO-3119'da belirlendiği üzere).
Yereller İçin Çevre Değişkenleri
Yerel ayarlar çevre değişkenlerinde saklanırlar. Bunlar tipik olarak /etc/env.d/02locale dosyasında (sistem geneli ayarlar için) ve ~/.bashrc (kullanıcıya özel ayarlar için) dosyasında tutulurlar. Farklı parçalardaki yerel ayarları tutan değişkenler önem sırasına göre yukarıdan aşağıya doğru sıralanmıştır.
Değişken İsmi Açıklama
------------- --------
LC_ALL Tüm yerel ayarları bir kerede ayarlar. Bu diğer tüm ayarların üzerine yazabilen en üst düzeydeki değişkendir.
LC_COLLATE Dizgilerin alfabetik sıralanmasını tanımlar. Bu mesela, sıralanmış dizin listesinin çıktısını etkiler
LC_CTYPE Sistem için karakter kullanımı özelliklerini tanımlar. Bu sayede karakterlerin hangileri alfabeteik, nümerik vs.
gibi görüneceğini belirler. Aynı zamanda eğer uygunsa kullanılan karakter kümelerini de belirler.
LC_MESSAGES Mesaj tabanlı yerelleşme şeması kullanan programları için yerelleşmeler. (Mesela GNU programlarının bir çoğu)
LC_MONETARY Para birimlerini ve para tipi nümerik değerlerini biçimlendirmeyi tanımlar.
LC_NUMERIC Parasal olmayan nümerik değerlerin biçimini tanımlar. Binler ayıraçları ve ondalık ayıraçları gibi şeyleri etkiler.
LC_TIME Tarih ve saat biçimini tanımlar.
LC_PAPER Öntanımlı kağıt boyutunu tanımlar.
LANG Tüm yerel ayarları bir kerede tanımlar. Bu ayarın, yukarıdaki her bir LC_* ayarı ve hatta LC_ALL tarafından üzerine
yazılabilir.
| Not: Programların bir çoğu sadece LC_ALL ile çalışır, fakat bazıları LC_ALL'un tanımlandığı ve LANG'in tanımlanmadığı durumlarda kötü davranabilir. Eğer güvenli bir şekilde oynamak istiyorsanuz, ikisini birden tanımlayın |
Türkçe için /etc/env.d/02locale dosyası ISO-8559-9 için:
LANG="tr_TR" LANGUAGE="tr_TR" LC_ALL="tr_TR" GDM_LANG="tr_TR"
UTF-8 için:
LANG="tr_TR.utf8" LANGUAGE="tr_TR.utf8" LC_ALL="tr_TR.utf8" GDM_LANG="tr_TR.utf8"
şeklinde tanımlanabilir.
Mesaj tabanlı yerelleşmeyi destekleyen programlar için, muhtemelen bu programları nls (Native Language support) USE etiket, ile derleyeceksiniz. NLS kullanan bir çok program doğru yerelleşmiş mesajları kullanmak için aynı zamanda gettex kütüphanesine ihtiyaç duyar. Tabi ki, Gentoo'nun Portage sistemi ihtiyaç olduğunda bunu kendiliğinden kuracaktır.
Aynı zamanda LINGUAS adı verilen ilave yerelleştirme değişkenleri de vardır. Bunlar gettext-tabanlı programları etkiler ve kde-base/kde-i18n ve app-office/openoffice gibi belli programlar için hangi yerelleştirme ayarlarının kullanılacağına karar verir.Değişken dil kodlamaları için boşluk-ayıraçlı liste alır ve tavsiye edilen bulunma yeri /etc/make.conf dosyasıdır:
nano -w /etc/make.conf (LINGUAS değişkenine ekleyin. Mesela Türkçe, İnglizce,Almanca için) LINGUAS="de tr en"
Konsol İçin Klavye Düzeni
Konsol için kullanılan konsol düzeni /etc/conf.d/keymaps dosyasında KEYMAP değişkeni tarafından tutulur. Geçerli değerler /usr/share/keymaps/{arch}/ dizininde bulunabilir. i386 daha başka alt düzenlere ayrılmıştır (qwerty/, azerty/ vb.). Bazı diller çoklu seçime sahiptir, böylece size en uygununa deneyerek karar verebilirsiniz.
KEYMAP="trq"
Diğer kolay bir yöntem ise /etc/rc.conf dosyasına aşağıdaki 2 değişkeni düzeltmek:
CONSOLEFONT="lat5-16" KEYMAP="trq"
NOT: Eğer konsol altında Türkçe karakterlerde sorun yaşıyorsanız bu adresdeki dosyayı /usr/share/keymaps/i386/qwerty/trq.map.gz olarak kaydedin ve tekrar deneyin...
X Sunucusu İçin Klavye Düzeni
X sunucusu için klavye düzeni /etc/X11/xorg.conf dosyasında XkbLayout tarafından tutulur.
Section "InputDevice"
Identifier "Keyboard1"
...
Option "XkbLayout" "tr"
# Option "XkbVariant" "nodeadkeys"
...
KDE
KDE için kde-base/kde-i18n paketini kurmalısınız. Kde-i18n daha önce bahsi geçen LINGUAS değişkeni ile ilgilidir.
Konsol İçin Euro Sembolü
Konsolda Euro sembolünü görmek için, /etc/rc.conf içindeki CONSOLEFONT değişkenini /usr/share/consolefonts/ dizinindeki bir dosyaya ayarlamanız lazım.
CONSOLEFONT="lat5-16"
OpenOffice.Org
Şu anki app-office/openoffice veya veya-ximian) kaynak ebuildleri kurulmuş GUI dil paketlerini seçmek için LINGUAS değişkenini desteklemekte. Şu anki kararlı app-office/openoffice-bin ikili ebuildleri LINGUAS değişkenini desteklemiyor, yerelleşmiş OpenOffice.org kullanmak için kaynak koddan derlemeniz lazım veya sağduyunuzu kullanarak kararlı olmayan sürümü denemelisiniz. Diliniz üzerindeki GUI çevirisi, hecelere ayırma, imla kontrolü ve diğer yerelleşme ayarları için lütfen OpenOffice.Org Web Sitesi'ne müracaat edin.
Tüm ayarları Türkçe yapmak
Dikkat - Eğer tüm ayarları Türkçe yaparsanız gtk-sharp, openoffice ve birkaç paketi kuramayabilirsiniz. bu durumda
LC_ALL="C" emerge --oneshot paket-adı
komutuyla bu paketleri derleyebilirsiniz. Openoffice paketi diğer bağımlılıkları nedeniyle bu yöntem ile kurulamaz. Onun yerine openoffice-bin paketini kurmayı deneyebilirsiniz.
GLIBC'yi tekrar derleyerek UTF-8 ya da ISO-8559-9 türkçe kodlama sistemini kullanabilirsiniz.
- /etc/make.conf dosyasındaki USE değişkenin içine aşağıdaki 2 etiketi ekleyin (ya da ufed programı ilede yapabilirsiniz):
unicode userlocales
- /etc/locales.build dosyasının içine aşağıdakileri ilave edin:
tr_TR/ISO-8859-9 tr_TR.UTF-8/UTF-8
- Ve GLIBC yi tekrar emerge edin:
USE="userlocales" emerge glibc
- Eğer sorunsuzca işlem tamamlanırsa, bütün sistemdeki paketlere Türkçe desteği verebilirsiniz:
emerge world --newuse
- Yine işlem sorunsuz tamamlandıysa var olan kullanılabilecek yerellerin listesinde tr_TR ve tr_TR.utf8'i görmelisiniz
#locale -a C POSIX de_DE de_DE@euro en_US en_US.utf8 tr_TR tr_TR.utf8
Glibc'yi derlemeden yerelleştirme dosyasını elde etmek için
- Eğer glibc'yi yeniden derlemek istemiyorsanız ya da derlemede sorun çıkmışsa
localedef -c -i tr_TR -f UTF-8 tr_TR.UTF-8
komutunu çalıştırın. Bu komutla sistem tr_TR locale'ini utf8 kodlamsıyla oluşturacaktır. localedef komutu size LC_MONETARY değişkeni ile ilgili olarak bir mesaj verebilir. Bu mesajı dikkate almayın.
- Ayrıca yerelleştirme dosyası olmadan wine gibi programlar türkçe karakter girdileriniz kabul etmeyecektir.
