Ubuntu kullanicilari icin 10 ipucu
From Lapis Wiki
Bu makale NASIL bölümü serisinin bir parçasıdır
|
| MasaÜstü • Donanım • Ağ • Dağıtımlar |
| Tarayıcılar• Programlama • Linux ve Oyunlar |
Konu başlıkları |
Çokluortam (multimedia) desteği
Ubuntu öntanımlı olarak özgür uygulamalarla beraber gelir, yani bazı çokluortam biçimlerini desteklemez. Bu durum sıkıntı verici olabilir ancak Ubuntu geliştiricilerinin MP3,DVD gibi biçimleri öntanımlı olarak dağıtıma dahil etmemeleri için geçerli nedenleri var. Etmeleri dahilinde bazı yasal başağrıları veya bazı ücretlendirmlere maruz kalmaları olası.
Fakat sizin sadece bir kullanıcı olarak bu gibi problemleriniz olmaz. (Ancak bu sizin hangi ülkede yaşadığınıza bağlı olarak değişebilir.) Ubuntu wiki sitesi bu gibi çokluortam biçimlerini kullanabilmeniz için halihazırda bir sayfaya sahip: https://wiki.ubuntu.com/RestrictedFormats . Sayfadaki talimatları takip ederek desteğe sahip olabilirseniz. Eğer bir AMD64 veya PowerPC'ye sahipseniz, bazı paketler ve uygulamalar sizin için çalışmayabilir, lütfen göz önünde bulundurun.
Öntanımlı özellik/uygulamaları değiştirmek
Ubuntu belki de sizin hoşlanmadığınız veya alışık olmadığınız bir takım özellik ve uygulamayla beraber gelebilir. Örneğin, ubuntuda öntanımlı düzenleyici Nano'dur, belki de sizi Vim seviyorsunuzdur.
Bu gibi öntanımlı özellikleri değiştirmek için kullanışlı bir program mevcut: update-alternatives. Bu program /etc/alternatives dizini altındaki FTP,sistem düzenleyicisi, rsh, Telnet, pencere yöneticileri ve bunun gibi öntanımlı programları belirleyen sembolik bağlantıları düzenler.
Örneğin, programı kurduktan sonra, öntanımlı düzenleyiciyi değiştirmek istiyorsanız:
sudo update-alternatives --config editor
komutunu vermeniz yeterli. Şu şekilde bir diyalog göreceksiniz:
There are 3 alternatives which provide `editor'.
Selection Alternative
-----------------------------------------------
1 /usr/bin/vim
2 /bin/ed
*+ 3 /bin/nano
Press enter to keep the default[*], or type selection number:
Burada vim'e geçiş yapmak için 1 yazıp Enter tuşuna basmanız yeterli. İşaretli olan şu anki kullanılandır. Bu liste sizin sahip olduğunuz düzenleyicilere göre daha uzun veya kısa olabilir.
Nasıl paket/uygulama yüklenir
Sisteminize kurmak isteyeceğiniz bir çok paket Ubuntu depolarında mevcuttur ve aptitude, apt-get, Synaptic veya Adept ile bunları rahatlıkla kurabilirsiniz. Ancak siz Opera gibi bir uygulama kurmak istediniz ve depolarda mevcut değil ancak Ubuntu paketi var. Bu durumda ne yapacaksınız?
Bu durumda indirdiğiniz pakete (bir .deb paketidir) ters tıklayın ve uygulamayı GDebi ile aç seçenğine tıklayın. GDebi paket hakkında bir tanım verecektir. Bu hangi paketlerin içerildiği ve daha başka detaylar olabilir. GDebi aynı zamanda Paketi Kur seçeneğine de sahiptir, buna tıklayarak paketi kurabilirsiniz. Şunu bilmelisiniz ki GDebi paketin kurulup kurulamayacağını kontrol eder, eğer ortada bir bağımlılık sorunu ya da herhangi başka bir neden varsa kurmayı reddedecektir.
Eğer paketi konsoldan kurmak isterseniz:
sudo dpkg -i paket_adı.deb
komutunu kullanabilirsiniz.
Sudo ve Gksudo
Eğer daha önce linux kullanmışsanız program kurmak, sistem ayarlarını değiştirmek ve bunun gibi şeyleri yapmak için root hesabını doğrudan kullanmışsınızdır. Ancak Ubuntu bu durumda daha farklı bir yaklaşım ve uygulama kullanır. Ubuntu kurulumunda root hesabı aktif olarak açılmaz. Bir root hesabı aslında vardır ancak sıradan (herhangi) bir parola ile açılmıştır. Kullanıcılar yönetimsel işleri sudo ve gksudo kullanarak yaparlar.
Eğer hala bilmiyorsanız sudo'nun kullanımı şu şekildedir:
sudo komut
Ancak ya görsel bir uygulama için root hesabına ihtiyacınız varsa? Bu durumda basitçe bir diyalog penceresi açın ve gksudo'yu kullanın. Örneğin Ethereal'ı çalıştırmak için Alt+f2 ile diyalog penceresini açın ve
gksudo ethereal
komutunu verin.
Eğer root olarak bir şeyler yapmak zorundaysanız
sudo su -
komutu olarak bunu gerçekleştirebilirsiniz. Bu sizi root hesabına düşürecektir. Unutmayın ki buraya kadar istenilen tüm parolalar sizin normalde kullandığınız kullanıcının kendi parolasıdır. Başka bir parolaya ihtiyacınız yoktur. Fakat eğer gerçekten bir root parolasına ihtiyacınız varsa, bu şekilde root olarak giriş yaptıktan sonra
passwd
komutu ile bir root parolası oluşturabilirsiniz. Bu parola sadece root hesabına geçiş için kullanılır. sudo ile yapacağınız işlerde yine kendi parolanız kullanılacaktır.
sudo'ya kullanıcı ekleme
Ubuntu kurulumunda oluşturulan ilk kullanıcı kendiliğinden sudo grubuna eklenir. Böylece bu kullanıcı kendi parolasını kullanarak gerekli işlemleri yapabilir. Ancak daha sonra eklenen kullanıcılar için bu kendiliğinden olmaz. Bunu şu şekilde yapabilirsiniz.
Bir kullanıcıyı sudo grubuna eklemenin en kolay yolu usermod komutunu kullanmaktır.
sudo usermod -G admin kullanıcı_adı
Böylece kullanıcı sudo grubuna eklenir. Eğer bu kullanıcı daha önce başka gruplara dahilse
sudo usermod -a -G admin kullanıcı_adı
komutunu kullanın.
Eğer görsel bir şekilde bunu yapmak istiyorsanız System -> Administration -> Users and Groups yolun takip edin. İstediğiniz kullanıcıyı seçin ve Properties'e tıklayın. Daha sonra User privileges sekmesi altında Executing system administration tasks yazan kutucuğa tıklayın.
Yeni bir masaüstü ortamı ekleme
Bir çok kullanıcı KDE veya XFCE gibi (veya Kubuntu için Gnome, XFCE) ortamları çalıştırmak için hangi programların kurulacağını bilmezler. Bir sefereinde tüm paketleri kurabilirsiniz ancak bunun daha kolay bir yolu var. İsteğinize göre aşağıdaki komutu değiştirebilirsiniz:
sudo aptitude install kubuntu-desktop (xubuntu-desktop veya edubuntu-desktop)
Xorg'u yeniden yapılandırma
Genelde (neredeyse hemen hemen her zaman) Ubuntu sizin grafik kartınızı tanıyacak ve Xorg'u kendisi yapılandıracaktır. Çok nadir bir durum gerçekleşmeden de bir kullancının Xorg'u yeniden yapılandırması gerekmez. Ancak bu durum gerçekleşirse şu şekilde yapılabilir:
sudo dpkg-reconfigure xserver-xorg
komutundan sonra yönergeleri takip ederek yeniden yapılandırma sağlanabilir.
Otomatik giriş
Öntanımlı olarak Ubuntu'da sisteme girmeden önce sizi bir giriş ekranı bekler. Bu güvenlik için iyi bir durumdur. Özellikle çoklu kullanıcılı bir bilgisayarda mutlaka olması gerekir. Ancak sisteme otomatik olarak giriş istenebilir. Bunu ayarlamak için şu yolu takip edin System -> Administration -> Login Window. Parolanızı girmek zorunda kalacaksınız. Daha sonra 5 sekmesi bulunan Login Window Preferences bölümüne geçiş yapacaksınız. Security sekmesine tıklayarak Enable Automatic Login kutucuğunu seçin.
Kaynaktan derleyerek program kurulumu
Ubuntunun depoları oldukça geniştir, eğer Universe ve Multiverse depoları açıksa oldukça fazla paket içerir. Ancak bazı kullancılar yine de depodaki bir uygulamanın daha yeni biri sürümünü kullanmak veya depolarda hiç bulunmayan bir uygulamayı denemek için kaynaktan derleyerek program kurmak isteyebilirler.
Bunu yapmak için kurmanız gereken bazı paketler vardır. Öncelikle build-essential paketini kurmalsınız. Böylece sisteminize GCC, Linux kernel headers, GNU Make ve bazı ihtiyacınız olacak paketler kurulur.
Daha sonra örneğin daha yeni bir sürümü çıkan Gaim gibi bir uygulamayı derlemek için yeni sürümün bağımlılıklarını eski sürümünküyle karşılayabilirsiniz. Bunun için build dependencies paketini kurun, basitçe
sudo apt-get build-dep paket_adı
Böylece hali hazırda Ubuntu depolarında olan bir paketin yeni sürümünü derlemek için gerekli bağımlılıkara sahip olmuş olacaksınız.
Son olarak make install komutunu kullanmayın. Bunun yerine Checkinstall kullanın. Checkinstall Debian paketi oluşturur ve bunu sizin yerinize kurar, böylece daha sonra bu paketi rahatlıkla kaldırabilir veya güncelleyebilirsiniz.
sudo apt-get install checkinstall
ile checkinstall'u kurabilirsiniz. Program derleme aşamasında ./configure ve make'den sonraki adım olan
make install
yerine
checkinstall
komutunu kullanın ve bir kaç soruya basitçe cevap verin. (Genelde her şeye evet demeniz yeterlidir). Derlemeyi yaptığınız dizinde sizin için bir .DEb paketi oluşacaktır. Aynı zamanda uygulama sisteme kurulmuş olacaktır.
Not: AMD64 kullanıcılar için checkinstall tavsiye edilmez.
Yeni kernel
Ubuntu öntanımlı olarak x86 mimariler için bir 386 kernel kuracaktır. Bu eğer bir PII veya daha iyi bir işlemciye sahipseniz sizin istemeyeceğiniz bir durumdur. 386 kernel herhangi bir x86 işlemci ile çalışabilir ancak kuracağınız fazladan bir kernel sizin sisteminizi oldukça hızlandırabilir. Kernelinizi değiştirmek için basitçe Synaptic veya Adept açın (ya da aptitude search veya apt-get search kullanın) ve linux-image paketini aratın. Karşınıza çıkacak paketler arasından sizin işlemcinize en uygununu seçin ve kurun. Örneğin PII ve daha yüksek işlemciler için linux-image-686, linux-image-k7 daha sonraki AMD işlemciler. Eğer bir AMD64 veya x86-64 kullanıyorsanız, amd64 image'lerinden birini seçin. Yeni kernel kurulduktan sonra basitçe sistemi yeniden başlatın.
Belgenin asıl kaynağı : http://www.linux.com/article.pl?sid=06/06/08/1651225
